انواع مشاوره کسب و کار

سلام  من، حمیدرضا عبدی هستم؛ سال‌هاست که در مسیر پرپیچ‌وخم مشاوره کسب و کار قدم برمی‌دارم و هر روز با ماجراجویی‌های جدیدی روبه‌رو می‌شوم.

دوست دارم در این مقاله به زبان خیلی ساده و صمیمی برایت توضیح بدهم که اصلاً مشاوره کسب و کار چیست و چرا ممکن است به آن نیاز داشته باشیم.من در این مقاله قصد داریم شما را با انواع مشاوره کسب و کار آشنا کنم پس تا انتهای مقاله با من همراه باشید .

بیایید یک مثال واقعی و دم‌دستی بزنم تا فضا را بهتر درک کنی. یکی از دوستان من، چند سال پیش یک رستوران کوچک راه انداخته بود که خیلی هم سرش شلوغ شده بود. همه چیز به‌خوبی پیش می‌رفت، ولی کم‌کم دیدیم مشتریان مثل قبل نمی‌آیند، هزینه‌ها بالا رفته و او هم حسابی کلافه شده بود. نمی‌دانست چطور باید منو را تغییر دهد یا تبلیغاتش را عوض کند. یک مشاور کسب و کار با بررسی منو، هزینه‌های مواد اولیه و حتی سبک دکوراسیون، به او گفت «چند غذای کم‌طرفدار را حذف کن، روی تبلیغات محلی تمرکز کن، و از روش‌های بازاریابی در اینستاگرام هم غافل نشو.» همین چند تغییر باعث شد دوباره رونق بگیرد.

پس به‌طور خیلی ساده:

مشاوره کسب و کار به افراد یا شرکت‌ها کمک می‌کند تا در تمام بخش‌های کسب‌وکارشان، از مالی و منابع انسانی گرفته تا بازاریابی و تولید، عملکرد بهتری داشته باشند. یک مشاور کاربلد با دانش و تجربه‌ای که دارد، مانند کسی است که چراغ قوه به دست می‌گیرد و نقاط تاریک را روشن می‌کند؛ اما خب، آخرش این تو هستی که باید قدم برداری.

انواع مشاوره کسب و کار

ممکن است بپرسی: «مشاوره کسب و کار فقط یعنی بگویند من چه کار کنم یا چه کار نکنم؟» نه دقیقاً. من خودم در این سال‌ها با شکل‌های مختلف مشاوره رو‌به‌رو شده‌ام که هر کدام کارکرد خاصی دارند. بیایید چند نوعش را با هم مرور کنیم.

مشاوره استراتژی و مدیریت

اگر بخواهم راحت‌ترین تعریف را بدهم، این نوع مشاوره کمک می‌کند بفهمی که «الان کجا هستم، دلم می‌خواهد به کجا برسم و برای رسیدن به آنجا چه نقشه راهی لازم دارم.» مثلاً فرض کن یک شرکت کوچک تولیدی مواد غذایی هستی که تا حالا فقط در شهر خودت فروش داشته‌ای، اما حالا قصد داری محصولاتت را در کل کشور پخش کنی.

یک مشاور استراتژی می‌تواند به تو کمک کند گام‌به‌گام جلو بروی؛ مثلاً اول روی بسته‌بندی استاندارد تمرکز کنی، بعد تولیدت را افزایش دهی، بعد نمایندگی فروش در شهرهای دیگر بگیری و دست آخر روش‌های تبلیغاتی مناسب پیدا کنی.

مشاوره عملیاتی

اینجا دیگر بحث روی تاکتیک‌های اجرایی و ریزه‌کاری‌های داخل سازمان است. اگر در خط تولید یا سیستم توزیعت مشکلات اجرایی داری، یا اگر کارمندانت گیج شده‌اند که چه کسی چه کاری را باید انجام دهد، مشاوره عملیاتی می‌آید و مرحله‌به‌مرحله فرایندها را بهینه می‌کند.

یک نمونه‌اش، کارخانه‌ای بود که می‌شناختم. کارگرها همیشه از اینکه ابزارها در جای درستش نبود شاکی بودند. همین کوچک‌ترین ایراد، زمان و هزینه تولید را بالا می‌برد. با یک بازطراحی ساده فرایند، راندمان را کلی بالا بردند.

مشاوره مالی

من بارها دیده‌ام که یک کسب و کار، ایده و محصول خوبی دارد اما در مسائل مالی گرفتار است؛ نمی‌داند چطور هزینه‌هایش را کنترل کند یا از کجا وام بگیرد. اینجا مشاوره مالی شبیه یک ناجی وارد می‌شود. او می‌تواند ساختارهای حسابداری را سامان دهد، جریان نقدینگی را درست هدایت کند و حتی در جذب سرمایه یا برخورد با بانک‌ها و مؤسسات مالی کمک کند. این خیلی مهم است که بفهمی پولت کجا خرج می‌شود و از چه راهی در حال برگشت است!

مشاوره منابع انسانی

دوست عزیز، یک کسب و کار در نهایت بدون آدم‌های کاربلد و خوش‌انگیزه نمی‌تواند دوام بیاورد. اگر دائماً نیروهای کارآزموده‌ات را از دست می‌دهی، یا در استخدام سردرگم هستی، مشاوره منابع انسانی می‌آید و می‌گوید «این‌گونه مصاحبه کن، این‌طور ساختار حقوق و مزایا را تعیین کن، آموزش ضمن خدمت را فراموش نکن، سیستم ارتقا بده» و امثال این. برعکسش هم هست؛ ممکن است اصلاً محیط کاری جذابی نداشته باشی و مشاور بهت راه‌حل‌هایی برای ایجاد فرهنگ سازمانی مناسب بدهد.

مشاوره بازاریابی

اگر محصولاتت یا خدماتت خوب است، اما فروش نداری، احتمالاً اشکال در روش بازاریابی توست. یک مشاور بازاریابی می‌تواند به تو بگوید مخاطبانت چه کسانی هستند، چطور می‌توانی به آن‌ها دسترسی پیدا کنی، از چه رسانه‌های تبلیغاتی استفاده کنی و چه برنامه قیمتی یا ترفیعی (پروموشن) داشته باشی.

تصور کن یک نفر تولیدکننده پوشاک زنانه‌است و سال‌هاست در بازار سنتی کار می‌کند. حالا برای ورود به بازار آنلاین و شبکه‌های اجتماعی، یک مشاور بازاریابی دیجیتال می‌تواند مسیر را خیلی هموارتر کند.

مشاوره فناوری اطلاعات (IT)

زمانه عوض شده و حالا دیگر بدون سیستم‌های نرم‌افزاری قوی، اتوماسیون اداری یا فروش اینترنتی موفقیت سخت می‌شود. مشاور آی‌تی می‌تواند مثلاً نرم‌افزارهای مناسب کسب و کار تو را معرفی کند، امنیت داده‌هایت را بهبود ببخشد و فرایندهای کاری‌ات را تا حد امکان دیجیتالی کند. اگر یک فروشگاه زنجیره‌ای هستی و می‌خواهی موجودی انبارهایت را به شکل متمرکز مدیریت کنی، این نوع مشاوره برایت حیاتی است.

چرا به مشاوره کسب و کار نیاز داریم؟

شاید الان بپرسی «خب، من خودم فکر می‌کنم می‌توانم در مورد مسائل مالی، بازاریابی یا … تصمیم بگیرم، چرا باید هزینه کنم و از بیرون کسی را بیاورم؟» من در جواب، تجربه شخصی‌ام را بهت می‌گویم: داشتن یک نگاه بیرونی که صرفاً منافع تو را در نظر بگیرد اما وابسته به درگیری‌های روزمره تو نباشد، می‌تواند تو را از کلی دام و تله نجات دهد.

یک مشاور خوب، هزاران تجربه از پروژه‌های مختلف دارد و می‌داند چطور از میانبرها بروی.

خود من در یک پروژه با کارگاهی آشنا شدم که کفش‌های دست‌دوز تولید می‌کرد. کیفیت کارشان عالی بود، اما فروششان کم شده بود و حسابی به دردسر افتاده بودند. وقتی بررسی کردیم، دیدیم در شبکه‌های اجتماعی درست فعالیت نمی‌کنند، قیمت‌ها را هم بر اساس حدس و گمان تعیین می‌کنند. با یک مشاور بازاریابی و مالی همه چیز سروسامان گرفت: در عرض چند ماه فروششان دو برابر شد و حتی شروع کردند به صادرات به چند کشور همسایه.

مشاوره کسب و کار، آزمون‌وخطای تو را به حداقل می‌رساند؛ کمک می‌کند از منابع مالی و زمانی‌ات بهترین بهره را ببری. در واقع، مشاور مثل یک راهنمای کوهستانی است که می‌داند کدام مسیر خطرناک است و کدام دامنه امن‌تر. با پرداخت یک دستمزد، از ریسک‌های بزرگ‌تر و شاید جبران‌ناپذیر پرهیز می‌کنی.

تکنیک‌های مشاوره کسب و کار

مشاورهای کاربلد غالباً از یک سری تکنیک‌ها برای شناخت و حل مشکلات استفاده می‌کنند. مثلاً:

تحلیل SWOT:

همان روشی که نقطه قوت، ضعف، فرصت و تهدید را بررسی می‌کند.

طوفان فکری (Brainstorming):

جمع کردن اعضای تیم و آزاد گذاشتنشان برای ارائه ایده‌های گوناگون.

مصاحبه و مشاهده مستقیم:

بعضی مشاوران می‌روند در خط تولید یا فروشگاه و با چشم خودشان همه چیز را می‌بینند تا مشکلات را کشف کنند.

تحلیل داده‌ها:

از روش‌های آماری و نرم‌افزارهای مختلف استفاده می‌کنند تا بفهمند چه روندی در فروش یا هزینه‌ها وجود دارد.
یک مشاور با تجربه، بسته به شرایط، از ترکیب این ابزارها استفاده می‌کند. مثلاً در آغاز، با مصاحبه و مشاهده، سرنخ‌هایی به دست می‌آورد؛ بعد برای تایید یا رد این سرنخ‌ها، می‌رود سراغ تحلیل داده‌ها. در نهایت، با تکنیک SWOT، تصویر جامع را به مدیران نشان می‌دهد و پیشنهادهای اجرایی می‌دهد.

سبک‌های مشاوره کسب و کار

همه مشاوران شبیه هم نیستند. بعضی خیلی رسمی هستند و گزارش‌های آنچنانی می‌دهند؛ بعضی صمیمی‌ترند و با محیط شرکت جوش می‌خورند. من سه تا سبک اصلی را این‌گونه دیده‌ام:

سبک دستوری

در این سبک، مشاور خیلی مقتدر عمل می‌کند. می‌گوید: «این کار را بکن، آن کار را نکن. من می‌دانم و تجربه‌ام ثابت کرده این روش جواب می‌دهد.» کسب‌وکار فقط باید دستورات را اجرا کند. اگرچه گاهی باعث صرفه‌جویی در وقت می‌شود، اما ممکن است باعث شود تیم داخلی احساس کند مشارکت ندارد.

سبک مشارکتی

در این روش، مشاور مانند یک عضو از تیم کنار بقیه می‌نشیند و با پرسش و پاسخ و همفکری، راه‌حل‌ها را شکل می‌دهد. اعضای شرکت احساس می‌کنند در تصمیم‌گیری دخیل هستند و به راهکارها احترام بیشتری می‌گذارند.

سبک تسهیلگر

این سبک طوری است که مشاور خودش مستقیماً نمی‌گوید «باید فلان کار را بکنید»، بلکه سؤالات و چالش‌هایی مطرح می‌کند تا خود تیم به راه‌حل برسد. در واقع خودش را یک هدایت‌کننده می‌داند، نه کسی که پاسخ قطعی دارد.

چه سبکی بهتر است؟ بستگی به فرهنگ سازمان و روحیه افراد دارد. اگر تیمی جوان و خلاق باشی، شاید سبک مشارکتی و تسهیلگر را بیشتر دوست داشته باشی. اگر شرکت سنتی باشد و وقت کمی برای بحث و تبادل‌نظر داشته باشد، شاید سبک دستوری کارآمدتر باشد.

فرآیندهای مشاوره کسب و کار

اگر از من بپرسی «مشاور از کجا شروع می‌کند و به کجا می‌رسد؟»، معمولاً یک فرآیند شبیه این را طی می‌کند:

آشنایی اولیه و دریافت اطلاعات: مشاور با مدیران یا کارآفرین جلسه می‌گذارد، تا بفهمد مشکل چیست و اهداف کدام‌اند.

بررسی و تحلیل:

جمع‌آوری داده‌ها، مصاحبه با کارکنان، تحلیل مستندات یا صورت‌های مالی.

ارائه گزارش تشخیصی:

مشاور می‌گوید «اینجاهای کار شما می‌لنگد، این‌ها هم نقاط قوتتان است. رقبایتان فلان طور عمل می‌کنند.»

طراحی راهکار: 

بر اساس آن اطلاعات و تحلیل، پیشنهادهایی ارائه می‌دهد. مثلاً تغییر ساختار، اجرای یک کمپین تبلیغاتی جدید، یا اصلاح روش تولید.

اجرا و نظارت:

در این مرحله مشاور ممکن است به تو کمک کند آن راهکار را عملی کنی، یا فقط نظارت کند.

ارزیابی:

بعد از مدتی بررسی می‌کنید آیا اوضاع بهتر شده یا نه. اگر نشده، باید اصلاحات بیشتری انجام دهید.
ممکن است در یک استارت‌آپ سه چهار جلسه طول بکشد، اما در یک کارخانه بزرگ چند ماه یا حتی سال‌ها پروسه مشاوره ادامه یابد. بستگی به گستره کاری دارد.

تفاوت مشاوره کسب و کار و مشاوره مدیریت

گاهی می‌گویند «فلانی مشاور مدیریت است» و گاهی «مشاور کسب و کار». به طور خلاصه، مشاوره مدیریت بیشتر روی ساختارهای مدیریتی، فرهنگ سازمانی و سبک رهبری متمرکز است.

اما مشاوره کسب و کار دایره وسیع‌تری دارد و شامل موضوعات مالی، بازاریابی، منابع انسانی، عملیات و غیره هم می‌شود. در واقع، مشاوره کسب و کار، می‌تواند اجزای مختلف یک سازمان را پوشش دهد و نه فقط جنبه‌های مدیریتی و رهبری را.

مسئولیت‌های مشاور کسب و کار

شاید کنجکاو باشی بدانید دقیقاً چه انتظاری باید از یک مشاور داشته باشیم. من بر اساس تجربه‌ام می‌گویم که این موارد جزو مسئولیت‌های مهم یک مشاور خوب هستند:

تحقیق و جمع‌آوری داده‌ها:

یعنی مصاحبه با کارکنان، بررسی اسناد مالی و …

تحلیل و تفسیر:

باید بتواند داده‌ها را به یک نتیجه قابل فهم برساند که تو بدانی مشکل واقعی کجاست.

ارائه توصیه‌ها و راهکارها:

نوبت این می‌رسد که یک لیست از راهکارهای اجرایی بدهد. مثلاً «انتقال انبار به مکان نزدیک‌تر» یا «طراحی یک برنامه تشویقی برای کارمندان بخش فروش».

همراهی در اجرا:

بعضی‌ها فقط حرف می‌زنند، اما مشاور واقعی تا زمانی که آن ایده‌ها عملی شود و نتیجه بگیرد، کنار تیم می‌ماند.

ارزیابی و بازخورد:

کارش اینجا تمام نمی‌شود؛ باید بعد از اجرا ببیند آیا واقعاً نتیجه داده و در صورت نیاز، بهبودهای بعدی را پیشنهاد کند.

مزایای مشاوره کسب و کار

ممکن است هزینه کردن برای مشاوره در نگاه اول کمی گران بیاید؛ اما من مزایای زیادی دیده‌ام که باعث می‌شود این هزینه، یک نوع سرمایه‌گذاری باشد:

صرفه‌جویی در زمان و هزینه:

به جای تلاش کورکورانه، مشاور کوتاه‌ترین راه ممکن را نشان می‌دهد.

بهبود کیفیت تصمیم‌گیری:

وقتی یک متخصص تجربه‌دار کنارت باشد، احتمال اشتباهات بزرگ کمتر می‌شود.

نوآوری:

گاه ایده‌های جدیدی از ذهن تو دور مانده که مشاور با تجاربش می‌تواند پیش رویت بگذارد.

افزایش انگیزه تیم:

کارکنان دوست دارند بدانند شرکت برای بهتر شدن برنامه دارد. حضور یک مشاور حرفه‌ای حس اطمینان ایجاد می‌کند.

ایجاد مزیت رقابتی:

در بازاری که رقبای زیادی داری، اتخاذ استراتژی‌های حرفه‌ای می‌تواند تو را جلو بیندازد.

مشاوره استراتژی و مدیریت

حالا کمی دقیق‌تر به بحث مشاوره استراتژی و مدیریت بپردازم. این نوع مشاوره معمولاً بر سه پرسش کلیدی متمرکز است: «کجا هستم؟ کجا می‌خواهم بروم؟ چطور باید بروم؟» فرض کن شرکتی هستی که تا دیروز فروش استانی داشته‌ای و الان می‌خواهی به سطح ملی برسی. مشاور با توجه به منابع، رقبا و ظرفیت بازار، راهبردی تدوین می‌کند. مثلاً تصمیم می‌گیری اول با یک یا دو استان همجوار شروع کنی، بعد در فاز دوم کل کشور را پوشش دهی. یا ممکن است بگوید «به‌جای گسترش شعب، به روش نمایندگی (فرانچایز) کار کن؛ هم هزینه‌ات کمتر می‌شود و هم زودتر گسترده می‌شوی.»

مشاوره عملیاتی

مشاوره عملیاتی روی مسائلی مثل کاهش ضایعات، افزایش کیفیت محصول، بهبود سیستم توزیع، مدیریت موجودی انبار و … دست می‌گذارد. مثلاً اگر کارگاهی داری که به خاطر افت کیفیت، مشتری‌هایت کم شده‌اند، یا یک شرکت پخش که دائم راننده‌ها شکایت دارند برنامه توزیع نامنظم است، این مشاوره کمکت می‌کند اشکالات سیستم را تشخیص بدهی و اصلاحات لازم را انجام دهی.

یادم هست در یک شرکت تولید قطعات الکترونیک، بخش مونتاژ اصلاً به بخش تست و کنترل کیفیت وصل نبود و باعث می‌شد کلی قطعه معیوب تولید شود و از دست برود. با اصلاح خط و چیدن مراحل به شکل استانداردتر، هزینه‌های تولید را یک‌سوم کاهش دادند.

مشاوره مالی

خیلی از استارت‌آپ‌ها و شرکت‌های خانوادگی در حساب و کتاب‌هایشان دچار دردسر می‌شوند. گاهی چون صورت‌های مالی دقیق ندارند، موقع درخواست وام یا جذب سرمایه به مشکل می‌خورند. گاهی هم نمی‌دانند چگونه باید هزینه‌های تبلیغات را به درآمدشان ارتباط دهند. یک مشاور مالی با ترسیم جریان نقدی، بررسی هزینه‌ها و درآمدها، بودجه‌بندی و حتی کمک به قیمت‌گذاری محصول، می‌تواند خیال تو را از بُعد مالی راحت کند.

اگر قصد گرفتن تسهیلات بانکی یا یافتن سرمایه‌گذار داشته باشی، مشاور مالی قشنگ می‌داند چه مدارکی نیاز است و چطور باید برنامه کسب‌وکارت را برای متقاعدکردن دیگران ارائه دهی.

مشاوره منابع انسانی

واقعیت این است که هرچقدر هم کارمان را از نظر فنی قوی انجام دهیم، بدون نیروی انسانی ماهر و خوش‌انگیزه نمی‌توانیم دوام بیاوریم. مشاوره منابع انسانی بهت می‌گوید چگونه افراد متخصص را استخدام کنی، با چه قرارداد و حقوق و مزایایی آن‌ها را حفظ کنی، چه آموزش‌هایی برایشان درنظر بگیری، و چطور فضای سازمانی را دلپذیر نگه داری.

مثلاً یک شرکت نرم‌افزاری نوپا ممکن است پول چندانی برای حقوق‌های بالا نداشته باشد، اما با مشاوره درست می‌تواند امتیازهایی مثل سهام تشویقی یا انعطاف ساعت کاری ارائه دهد و به این شکل افراد نخبه را جذب کند و راضی نگه دارد.

مشاوره بازاریابی

یک محصول فوق‌العاده داری، اما خبری از فروش نیست؛ چرا؟ شاید مشتری‌ها حتی نمی‌دانند تو و محصولت وجود دارید. اینجاست که مشاور بازاریابی وارد می‌شود و می‌گوید «چه نوع تبلیغاتی برایت مناسب است، قیمت‌گذاری باید چگونه باشد، آیا باید روی کیفیت تأکید کنی یا روی قیمت پایین، و از چه کانال‌هایی برای ارتباط با مشتری استفاده کنی.»

گاهی هم ما به اشتباه روی شبکه‌های اجتماعی تمرکز می‌کنیم درحالی که مشتریان ما در نمایشگاه‌های حضوری پیدا می‌شوند. مشاور بازاریابی با شناخت بازار و ابزارهای تبلیغاتی، می‌تواند مسیر بازاریابی را روشن کند. مخصوصاً در بازاریابی دیجیتال (دیجیتال مارکتینگ) که پیچیدگی‌های زیادی مثل سئو، گوگل ادز، ایمیل مارکتینگ و … دارد.

مشاوره فناوری اطلاعات (IT)

این روزها کمتر شرکتی است که نخواهد از تکنولوژی‌های روز بهره ببرد. اما گاهی انتخاب سیستم‌های نرم‌افزاری، امنیت داده‌ها، پیاده‌سازی فروش اینترنتی و … آنقدر پیچیده است که ممکن است سردرگم شوی. در اینجاست که یک مشاور IT مثل یک نقشه راه برای استقرار سیستم‌های دیجیتال بهت کمک می‌کند.

مثلاً اگر می‌خواهی فروشگاه اینترنتی بسازی، باید بدانی از چه پلتفرمی استفاده کنی، چطور درگاه پرداخت امن بگیری، چطور مدیریت سفارش‌ها و انبارت را آنلاین کنی. مشاور IT همه این زنجیره را می‌فهمد و بهترین ابزار و روش را معرفی می‌کند.

راهکارهای بهبود عملکرد سازمان

یک بخش از کار مشاوران این است که بگویند: «این‌جا را کمی دستکاری کن، آن بخش را تغییر بده تا بهینه شود.» مثلاً بهبود فرآیند تولید یا اصلاح سیستم حمل‌ونقل یا حتی تغییر روش خدمت‌رسانی به مشتری. می‌تواند با کوچکی چند تصمیم سطحی باشد، یا با بزرگی یک تغییر عظیم در کل ساختار سازمان.

اگر عملکردت پایین باشد، مثلاً در تحویل سفارش‌ها همیشه تأخیر داشته باشی و مشتری‌ها ناراضی شوند، یک مشاور با بررسی دقیق می‌فهمد مشکل در نداشتن نیروی کافی است یا برنامه توزیع اتومبیل‌هایت درست نیست یا اصلاً بخش انبارداری کالای کافی در دسترس ندارد. بعد با یکی دو راهکار، می‌توانی سرعت تحویل را بالا ببری و مشتری‌ها را راضی کنی.

برنامه‌ریزی صحیح برای رسیدن به اهداف

یادت باشد، موفقیت در کسب و کار هیچ‌وقت شانسی نیست. یک برنامه‌ریزی دقیق می‌خواهد. ممکن است هدف تو صادرات باشد، یا می‌خواهی در بازار داخلی سهم بیشتری بگیری، یا حتی می‌خواهی وارد حوزه‌های جدیدی شوی. مشاور کمکت می‌کند اهداف کوتاه‌مدت و بلندمدت را تعیین کنی و برای هر دوره زمانی، وظایف و منابع لازم را مشخص کنی.

تصور کن قدم‌به‌قدم به جای اینکه یکهو بخواهی در عرض یک ماه همه کارها را با هم انجام دهی، یک برنامه پلکانی داشته باشی: «پله اول، تقویت سایت و فروش آنلاین؛ پله دوم، افزایش تنوع محصول؛ پله سوم، بررسی بازار کشورهای همسایه.» اینجاست که به جای سردرگمی، یک نقشه پیش رویت داری و به‌تدریج حرکت می‌کنی.

مشاور استراتژی مالی 

همان‌طور که گفتم، مسائل مالی اصلی‌ترین دردسر خیلی از کسب‌وکارهاست. گاهی به دلیل کمبود نقدینگی، گاهی به دلیل قیمت‌گذاری نامناسب و گاهی هم به خاطر سوءمدیریت در هزینه‌ها. مشاور استراتژی مالی با توجه به ارقام و اعداد، به تو می‌گوید که مثلاً بهتر است بخشی از درآمدت را برای خرید تجهیزات سرمایه‌ای بگذاری، یا وامی که می‌گیری باید چه بهره‌ای داشته باشد تا در آینده به مشکل نخوری.

اگر بخواهی یک محصول جدید وارد بازار کنی ولی نمی‌دانی چقدر سرمایه نیاز داری، چقدر زمان می‌برد تا به سوددهی برسی و چه میزان از درآمد فعلی‌ات را می‌توانی صرف این پروژه کنی، این مشاور راهگشاست. ممکن است پیشنهاد دهد که یک سرمایه‌گذار بگیری یا بخشی از سهامت را بفروشی.

مشاور استراتژی محیط زیست 

برای بعضی صنایع، حفظ محیط زیست و رعایت استانداردهای زیست‌محیطی نه‌فقط یک موضوع اخلاقی، بلکه یک الزام قانونی و بازاری است. مشاور استراتژی محیط زیست می‌تواند راهکارهایی ارائه دهد که کارخانه یا کسب‌وکارت با حداقل آسیب به طبیعت کار کند و درعین‌حال هزینه‌ها هم کنترل شود. مثلاً در کارخانه‌های فولاد یا سیمان که آلایندگی بالا دارند، این مشاوره حیاتی است.

یا اگر محصولات ارگانیک یا سازگار با محیط زیست تولید می‌کنی، این مشاور می‌تواند به تو کمک کند برندسازی خاصی داشته باشی تا مشتریان به سمتت بیایند. در واقع، یک جنبه تبلیغاتی و یک جنبه واقعی برای کاهش آلاینده‌ها دارد.

مشاور استراتژی کسب و کار 

در کل، این مشاور بیش از هر چیز روی کلیت کسب‌وکار تو متمرکز است؛ نه فقط جزئیاتی مثل فروش یا مالی. می‌آید نگاه می‌کند تو چه مأموریتی داری، چه ارزشی ارائه می‌دهی، در چه صنعتی هستی و چه آینده‌ای می‌خواهی. سپس نقشه استراتژیک کلی را ترسیم می‌کند. نمونه‌های زیادی را دیده‌ام که بدون داشتن استراتژی مشخص، به سرعت جذب بازار می‌شدند اما یکهو بعد از یکی دو سال زمین می‌خوردند چون برنامه نداشتند.

مشاور بازاریابی دیجیتال 

این روزها بدون فضای دیجیتال سخت می‌شود رقابت کرد. مشاور بازاریابی دیجیتال با تحلیل بازار آنلاین، استراتژی‌های تبلیغات در گوگل، اینستاگرام، لینکدین و … را پیشنهاد می‌دهد. گاهی تو نیاز داری در سایتت وبلاگ راه بیندازی و با محتوای سئو‌شده مخاطب جذب کنی. شاید هم تبلیغات گوگل ادز برایت بهتر است. حتی ممکن است برنامه اینفلوئنسرمارکتینگ مناسب‌تر باشد.

یک نمونه اینکه دوستی داشتم که در صنعت چاپ و بسته‌بندی کار می‌کرد. فکر می‌کرد بازاریابی دیجیتال برایش بیهوده است، اما با مشاوره متوجه شد اگر نمونه‌کارهایش را آنلاین بگذارد و از محتوای تصویری خوب استفاده کند، مشتریانی از سراسر ایران پیدا می‌کند. واقعاً هم همین شد.

مشاور خرید و قیمت‌گذاری 

کسب‌وکارهای تولیدی یا حتی بازرگانی، زیاد با بحث خرید مواد اولیه یا تعیین قیمت دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند. مشاور خرید می‌داند چطور با تأمین‌کننده‌ها مذاکره کنی، چه زمان‌هایی بهترین فرصت خرید است، یا چند درصد ذخیره استراتژیک باید داشته باشی.

یک مورد جالبی که دیدم یک فروشگاه لوازم آرایشی بود که برخی اجناس را از واسطه می‌خرید و خیلی گران درمی‌آمد. مشاورش بهش گفت اگر مستقیم از نماینده اصلی وارد کنی، حاشیه سودت بیشتر می‌شود. همچنین در قیمت‌گذاری، گاه یک محصول لوکس بهتر است با قیمت بالا عرضه شود تا مخاطب خاص حس لوکس‌بودن بیشتری کند. برعکس، یک کالای عمومی باید به گونه‌ای تعیین قیمت شود که مردم استطاعت خریدش را داشته باشند.

مشاور بازاریابی محتوا

در عصر شبکه‌های اجتماعی و اینترنت، محتوا واقعاً پادشاهی می‌کند. اگر کسب‌وکار تو محتوای جذاب تولید کندچه نوشته، چه ویدئو یا پادکست می‌تواند مشتری جذب کند و اعتبارش را بالا ببرد. مشاور بازاریابی محتوا می‌آید می‌گوید «در وبسایتت مقاله بنویس، در اینستاگرام ریلزهای آموزشی بگذار، در یوتیوب ویدئوهای معرفی محصولت را منتشر کن.» همه این‌ها با یک هدف: ساختن رابطه بلندمدت با مخاطب و تبدیل آن‌ها به مشتری وفادار.

تحقیق در مشاوره کسب و کار

خوب است بدانی بسیاری از مشاوران پیش از ارائه هر نسخه‌ای، وقت زیادی را صرف تحقیق و پژوهش می‌کنند. مثلاً اگر قرارت است یک محصول جدید به بازار معرفی کنی، تحقیقات بازار لازم است تا بفهمی سلیقه مردم چیست، رقبایت چه می‌کنند، فضای قیمت‌گذاری چطوری است، و تقاضا در چه سطحی است. این تحقیق ممکن است با پرسشنامه آنلاین باشد یا مصاحبه حضوری یا حتی مشاهده رفتار مشتریان در فروشگاه‌ها. نتیجه این پژوهش است که پایه تصمیم‌گیری‌ها می‌شود.

ارزیابی عملکرد کسب و کار

دلت می‌خواهد بدانی آیا مسیرت درست است یا نه؟ باید عملکرد کسب‌وکار را ارزیابی کنی. مشاوران از شاخص‌های مختلفی مثل KPI (شاخص‌های کلیدی عملکرد) استفاده می‌کنند. این شاخص‌ها می‌تواند شامل تعداد فروش ماهانه، تعداد مشتریان جدید، نرخ بازگشت (Refund)، زمان تحویل سفارش و … باشد. با مانیتور کردن این‌ها، اگر دیدی عددی در حال افت است، زود متوجه می‌شوی کجا ایراد پیدا کرده‌ای.

اجرای راهکارهای مشاوره‌ای 

به شخصه معتقدم تا زمانی که راهکارها عملی نشود، مشاوره فقط یک سری کاغذ و گزارش قشنگ است. بنابراین یک مشاور خوب در مرحله پیاده‌سازی هم با شما می‌ماند، یا حداقل راهنمایی می‌کند که در چه بازه زمانی چه کاری باید صورت بگیرد. اگر یک مانع جدید پیش بیاید، مشاور باید کنار تیم باشد و ببیند چگونه می‌توان آن را رفع کرد.

کمک به رشد مهارت‌های نیروی انسانی 

گاهی همه مشکلات یک شرکت برمی‌گردد به کمبود مهارت یا دانش تخصصی در بین کارمندان. ممکن است بخش فروشش از روش‌های سنتی استفاده کند و با روش‌های جدید فروش اینترنتی آشنا نباشد. ممکن است مدیر مالی، تسلط کافی به نرم‌افزارهای روز حسابداری نداشته باشد. مشاور منابع انسانی یا مشاوره سازمانی می‌تواند برنامه‌های آموزشی و کارگاه‌های کوتاه مدتی ترتیب دهد که مهارت کارکنان را بالا ببرد.

استخدام نیروهای متخصص و کارآمد 

در نهایت، وقتی یک شرکت می‌خواهد توسعه پیدا کند، به نیروهای جدید نیاز دارد. مشاور در استخدام هم کمک می‌کند تا تو بدانی چه آدمی با چه توانایی‌هایی مورد نیاز است، چطور آگهی بدهی، چگونه مصاحبه کنی و معیارهای انتخابت چه باشد. اشتباه در استخدام می‌تواند خیلی گران تمام شود؛ چون هم هزینه آموزش دارد، هم اگر نفر مناسب نباشد، بخشی از کار را خراب می‌کند و می‌رود. بنابراین، یک مشاور خوب در جذب نیروی انسانی هم می‌تواند تفاوت بزرگی ایجاد کند.

جمع‌بندی و حرف آخر
ماجرا این است که در زندگی کاری، همیشه با مشکلات و ناشناخته‌هایی روبه‌رو می‌شویم که شاید فکر کنیم می‌توانیم تنهایی حلشان کنیم. اما تجربه ثابت کرده بهره گرفتن از یک مشاور حرفه‌ای و متخصص می‌تواند جلوی ضررهای هنگفت و اتلاف وقت را بگیرد. چه بخواهی یک استراتژی بلندمدت بچینی، چه بخواهی صرفاً ساختار منابع انسانی‌ات را بهبود بدهی، مشاوره در هر حوزه می‌تواند نقش راهنما داشته باشد.

ارادتمند شما : مهندس حمید رضا عبدی ( مشاوره دیجیتال مارکتینگ و برندینگ )